İçeriğe geç

ÖABT · Türkçe

ÖABT Türkçe: Türk Halk Edebiyatı (Türkçe)

ÖSYM'nin 2026-MEB-AGS Kılavuzu'na göre bu konu Türkçe ÖABT'sinin yaklaşık %10'unu oluşturur (50 sorunun yaklaşık 5 sorusu).

Bölümler

  1. 1. İslamiyet öncesi sözlü gelenek
    • İslamiyet öncesi Türk edebiyatının sözlü ve yazılı dönemlerini sıralamayı
    • Sav, sagu ve koşuğu işlev ve konularıyla ayırt etmeyi
    • Sığır, şölen ve yuğ törenlerini bu törenlerde söylenen ürünlerle eşleştirmeyi
    • Ozan-kam-baksı geleneğini sonraki halk şiiriyle ilişkilendirmeyi
  2. 2. Destan geleneği ve Türk destanları
    • Destanın tanımını ve temel özelliklerini açıklamayı
    • Doğal destanla yapma destanı ayırt etmeyi
    • Destanların oluşum aşamalarını sıralamayı
    • Türk destanlarını ait oldukları topluluk ve döneme göre eşleştirmeyi
  3. 3. Dede Korkut Hikâyeleri ve halk hikâyesi
    • Dede Korkut Hikâyeleri'nin konusunu, yazıya geçirilişini ve edebiyattaki yerini açıklamayı
    • Dede Korkut'un hikâyelerdeki işlevini tanımayı
    • Halk hikâyesinin yapı ve konu özelliklerini destanla karşılaştırmayı
  4. 4. Halk şiirinin biçim bilgisi
    • Hece ölçüsünü ve durakları dize üzerinde belirlemeyi
    • Yarım, tam ve zengin uyakla rediften ayırt etmeyi
    • Dörtlük, bent, kavuştak ve nakarat kavramlarını kullanmayı
    • Mahlas (tapşırma) geleneğini tanımayı
  5. 5. Anonim halk şiiri: mâni, türkü, ninni, ağıt
    • Mâniyi yapı ve anlam düzeni bakımından tanımayı
    • Türkünün yapısını, oluşumunu ve yayılmasını açıklamayı
    • Ninni ve ağıdı işlevleriyle ayırt etmeyi
    • Varyant kavramını sözlü ürünler üzerinde kullanmayı
  6. 6. Masal, efsane, fıkra ve kalıp sözler
    • Masalın tanımını ve bölümlerini sıralamayı
    • Masal, efsane ve fıkrayı ayırt edici özellikleriyle karşılaştırmayı
    • Bilmece, tekerleme, atasözü ve deyimi işlevleriyle tanımayı
  7. 7. Âşık edebiyatı
    • Ozandan âşığa geçişi ve âşıklık geleneğinin kurumlarını açıklamayı
    • Koşma, semai, varsağı ve destan nazım biçimlerini ayırt etmeyi
    • Güzelleme, koçaklama, taşlama ve ağıdı konularına göre tanımayı
    • Atışmayı ve usta-çırak ilişkisini örnek üzerinde yorumlamayı
  8. 8. Dinî-tasavvufi halk edebiyatı
    • Tekke edebiyatının amacını ve dilini açıklamayı
    • İlahi, nefes, nutuk, devriye ve şathiyeyi ayırt etmeyi
    • Ahmet Yesevi, Yunus Emre, Kaygusuz Abdal ve Pir Sultan Abdal'ı tanımayı
  9. 9. Geleneksel Türk tiyatrosu
    • Seyirlik halk oyunlarının ortak özelliklerini açıklamayı
    • Karagöz oyununun bölümlerini ve eksen kişilerini tanımayı
    • Karagöz, orta oyunu, meddah ve köy seyirlik oyunlarını ayırt etmeyi
    • Bu oyunları Türkçe derslerinde iletişim ve söz varlığı çalışmasına bağlamayı

Bu branşı çalış →

Örnek sorular

Örnek soru 1

TDE 10'daki sözlü ürünleri ezgili ve ezgisiz olarak ayıran etkinliğe göre,

I. Ninni

II. Bilmece

III. Türkü

ürünlerinden hangileri ezgiyle söylenir?

  1. A) Yalnız I
  2. B) Yalnız III
  3. C) I ve II
  4. D) I ve III
  5. E) II ve III
Çözümü gör

Doğru cevap: D

Adım 1: TDE 10'daki etkinlik sözlü ürünleri ezgili ve ezgisiz olarak ayırır. Ninni çocuğu uyutmak için ezgiyle söylenir; I ezgilidir. Adım 2: Türkü tanımı gereği ezgiyle söylenen anonim nazım biçimidir; III ezgilidir. Adım 3: Bilmece bir şeyi üstü kapalı anlatıp buldurmaya dayanır ve ezgisiz söylenir; II ezgisizdir. Sonuç: I ve III Diğer şıklar: Yalnız I ve Yalnız III ezgili iki üründen birini dışarıda bırakır. I ve II ile II ve III, ezgisiz söylenen bilmeceyi ezgili sayar.

Örnek soru 2

Bir öğretmen bir halk masalının son satırlarını okuyor: "Onlar ermiş muradına, biz çıkalım kerevetine. Gökten üç elma düştü: biri anlatana, biri dinleyene, biri de kulak verene."

Bu satırlar masalın bölümlerinden hangisine aittir?

  1. A) Döşeme
  2. B) Dilek
  3. C) Serim
  4. D) Düğüm
  5. E) Çözüm
Çözümü gör

Doğru cevap: B

Adım 1: Masal döşeme, serim, düğüm, çözüm ve dilek bölümlerinden oluşur. Adım 2: Dilek, masalın sonundaki kapanış tekerlemesidir; anlatıcı ve dinleyenler için iyi dilekler sunulur. Okunan satırlarda olay bitmiş, anlatana ve dinleyene elma dilenmektedir. Sonuç: Dilek Diğer şıklar: Döşeme masalın başındaki, dinleyiciyi hazırlayan giriş tekerlemesidir. Serimde kişi, zaman ve mekân tanıtılır. Düğümde olaylar ve çatışmalar gelişir. Çözümde olaylar sonuca bağlanır; anlatıcı ve dinleyiciye yönelik iyi dilek içeren kapanış tekerlemesi ise ayrı bir bölümdür.

Bu konuda 100 açıklamalı soru var. Yanlış yaptığın sorular aralıklı tekrar takvimine girer.

Diğer konular

Branşa dön →

Sık sorulan sorular

ÖABT Türkçe testinde Türk Halk Edebiyatı (Türkçe) konusundan kaç soru çıkar?

ÖSYM kılavuzundaki yaklaşık ağırlık %10; 50 soruluk testte bu yaklaşık 5 soru demektir.

ÖABT Türkçe Türk Halk Edebiyatı (Türkçe) konusunda neler var?

1. İslamiyet öncesi sözlü gelenek, 2. Destan geleneği ve Türk destanları, 3. Dede Korkut Hikâyeleri ve halk hikâyesi, 4. Halk şiirinin biçim bilgisi, 5. Anonim halk şiiri: mâni, türkü, ninni, ağıt, 6. Masal, efsane, fıkra ve kalıp sözler, 7. Âşık edebiyatı, 8. Dinî-tasavvufi halk edebiyatı, 9. Geleneksel Türk tiyatrosu.

Giriş yapmadan kısa bir ders oku ve çözümlü 3 soru çöz; giriş yaparsan ilerlemen kaydedilir.