İçeriğe geç

ÖABT · Coğrafya

ÖABT Coğrafya: Kıtalar ve Ülkeler Coğrafyası

ÖSYM'nin 2026-MEB-AGS Kılavuzu'na göre bu konu Coğrafya ÖABT'sinin yaklaşık %20'sini oluşturur (50 sorunun yaklaşık 10 sorusu).

Bölümler

  1. 1. Bölge Kavramı ve Bölge Türleri
    • Bölgeyi ve bölge belirleme kriterlerini tanımlamayı
    • Şekilsel bölgeyi doğal ve beşerî alt türleriyle ayırt etmeyi
    • İşlevsel bölgenin çekirdek-çevre yapısını açıklamayı
    • Verilen bir bölge örneğini doğru türe yerleştirmeyi
  2. 2. Bölge Sınırları ve Sınırların Değişimi
    • Bölge sınırının kritere bağlı olarak nasıl çizildiğini açıklamayı
    • Keskin sınır ile geçiş kuşağını ayırt etmeyi
    • Sınırın değişme hızını bölge türüyle ilişkilendirmeyi
    • AB örneğinden beşerî bölge sınırının genişlemesini yorumlamayı
  3. 3. Kıtalar, Okyanuslar ve Konumsal Önemin Değişimi
    • Kıtaların yapısını kalkan ve dağ kuşaklarıyla açıklamayı
    • Kıta ve okyanusları büyüklük ve konum ilişkisiyle tanımayı
    • Ticaret yolları, keşifler ve kanalların su yollarının önemini nasıl değiştirdiğini sıralamayı
    • Mutlak ve göreceli konumun ülkelerin etki alanına yansımasını yorumlamayı
  4. 4. Asya ve Avrupa
    • Asya'nın yer şekli, iklim ve akarsu düzenini neden-sonuç ilişkisiyle açıklamayı
    • Muson ikliminin nüfus ve tarıma etkisini yorumlamayı
    • Avrupa'da batıdan doğuya iklim değişimini okyanus etkisiyle ilişkilendirmeyi
    • İki kıtanın sınırını ve ekonomik çekirdek alanlarını tanımayı
  5. 5. Afrika ve Amerika Kıtaları
    • Afrika'da iklim kuşaklarının Ekvator'a göre simetrik dizilişini açıklamayı
    • Afrika'nın yer şekli ve akarsularının ulaşıma etkisini yorumlamayı
    • Kuzey Amerika'da dağ uzanışının iklime etkisini çıkarmayı
    • Güney Amerika'da And Dağları, Amazon havzası ve kıyı çölü ilişkisini kurmayı
  6. 6. Okyanusya ve Kutup Bölgeleri
    • Avustralya'nın iklim ve yer altı kaynaklarını jeolojik yapı ve enlemle açıklamayı
    • Okyanusya'nın ada gruplarını ve Yeni Zelanda'nın tektonik konumunu tanımayı
    • Antarktika'nın doğal ve bilimsel önemini ve Antarktika Antlaşması'nı açıklamayı
    • Kuzey ve güney kutup bölgelerini ayırt etmeyi
  7. 7. Kültür Bölgeleri ve İlk Medeniyet Havzaları
    • Kültür, kültür ocağı ve kültür bölgesi kavramlarını tanımlamayı
    • İlk medeniyetlerin kurulduğu havzaları ve ortak coğrafi koşullarını açıklamayı
    • Kültürün yayılmasında göç, ticaret ve fethin rolünü yorumlamayı
    • Kültür bölgelerinin beşerî şekilsel bölge olduğunu göstermeyi
  8. 8. Türk Dünyası ve Türkiye'nin Kültürel Hinterlandı
    • Türk kültürünün ocağını ve göçlerle yayılış alanlarını sıralamayı
    • Konargöçer ve yerleşik Türk-İslam kültürünün coğrafi temelini açıklamayı
    • Kültürel hinterland kavramını ve Türkiye'nin hinterlandını tanımlamayı
    • Türk dünyasıyla iş birliği yapan kurumları amaçlarına göre ayırt etmeyi
  9. 9. Ülkelerin Gelişmişlik Düzeyi ve Ölçütleri
    • Gelişmişliği tek bir ekonomik göstergeyle ölçmenin neden yetersiz olduğunu açıklamayı
    • İnsani Gelişme Endeksi'nin (İGE) boyutlarını sıralamayı
    • Gelişmiş ve az gelişmiş ülkelerin ekonomik ve toplumsal özelliklerini karşılaştırmayı
    • Doğal kaynak zenginliği ile gelişmişlik arasındaki ilişkinin sınırlarını yorumlamayı
  10. 10. Örnek Ülke İncelemeleri: Tarım, Sanayi, Madencilik ve Enerji
    • Hollanda tarımının doğal sınırlılıklara rağmen nasıl güçlendiğini açıklamayı
    • Almanya ile Mısır'ın sanayileşme süreçlerini karşılaştırmayı
    • Rusya ile Suudi Arabistan'da enerji üretimini yer şekli ve iklimle ilişkilendirmeyi
    • Bir ülkenin ekonomik faaliyetini doğal ve beşerî faktörlerle birlikte yorumlamayı
  11. 11. Jeopolitik Konum ve Türkiye'nin Çevre Bölgeleri
    • Jeopolitik ve jeoekonomi kavramlarını tanımlamayı
    • Jeopolitik konumu belirleyen değişmeyen ve değişen unsurları ayırt etmeyi
    • Türkiye'yi çevreleyen bölgelerin (Balkanlar, Kafkasya, Orta Doğu, Orta Asya) önemini açıklamayı
    • Kıbrıs'ın Türkiye için stratejik önemini yorumlamayı
  12. 12. Uluslararası Örgütler ve Birliktelikler
    • Uluslararası örgütleri kuruluş amaçlarına göre sınıflandırmayı
    • Avrupa Birliği'nin oluşum sürecini ve Türkiye-AB ilişkilerinin aşamalarını sıralamayı
    • Türkiye'nin kurucu ya da üye olduğu örgütleri ayırt etmeyi
    • Bölgesel ticaret birliklerinin küreselleşmeyle ilişkisini yorumlamayı
  13. 13. Enerji Güzergâhları, Sınıraşan Sular ve Çatışma Bölgeleri
    • Türkiye'nin enerji koridoru rolünü boru hatları üzerinden açıklamayı
    • Sınıraşan su kavramını ve suların paylaşımına ilişkin yaklaşımları ayırt etmeyi
    • Dünyadaki çatışma bölgelerinin coğrafi nedenlerini sınıflandırmayı
    • Küresel sorunların çözümünde uluslararası iş birliğinin önemini yorumlamayı

Bu branşı çalış →

Örnek sorular

Örnek soru 1

Güney Amerika'daki bir ülkeyle ilgili şu bilgiler veriliyor:

• Dünyanın en büyük kanıtlanmış petrol rezervlerine sahip ülkeler arasındadır ve ihracat gelirlerinin büyük bölümü petrolden gelir.

• Kuzey kıyıları Karayip Denizi'ne açılır.

• Dünyanın en yüksek şelalesi olan Angel (Salto Ángel) Şelalesi bu ülkededir.

• Orinoko Nehri ülkenin büyük bölümünü sulayarak Atlas Okyanusu'na dökülür.

Buna göre sözü edilen ülke aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A) Kolombiya
  2. B) Ekvador
  3. C) Venezuela
  4. D) Guyana
  5. E) Brezilya
Çözümü gör

Doğru cevap: C

Dünyanın en büyük kanıtlanmış petrol rezervlerinden birine sahip olup ihracatı petrole dayanan, kuzeyi Karayip Denizi'ne açılan, Angel Şelalesi'ni barındıran ve Orinoko Nehri'nin büyük bölümünü suladığı ülke Venezuela'dır. En güçlü çeldirici Kolombiya'dır: Karayip kıyısı ve petrol üretimi vardır, ancak Angel Şelalesi ile Orinoko'nun ana havzası Venezuela'dadır. Ekvador petrol ihracatçısıdır ama Karayip'e kıyısı yoktur; Guyana ve Brezilya da Angel Şelalesi ipucuyla elenir.

Örnek soru 2

Bir ülkenin gelişmişlik düzeyini etkileyen bazı etkenler şunlardır:

I. Ülkenin uzun süre sömürge yönetiminde kalmış olması

II. Ülkede verimli alüvyal ovaların geniş yer kaplaması

III. Ülkede uzun süreli siyasi istikrarın sağlanmış olması

Bu etkenlerden hangileri beşerî etkenlerdir?

  1. A) Yalnız I
  2. B) Yalnız II
  3. C) I ve II
  4. D) I ve III
  5. E) II ve III
Çözümü gör

Doğru cevap: D

Adım 1: Ders kitabı gelişmişliği etkileyen faktörleri doğal ve beşerî olarak ikiye ayırır. Adım 2: Sömürgecilik geçmişi tarihsel süreçle ilgili beşerî bir etkendir; I beşerîdir. Adım 3: Alüvyal ovalar yer şekli ve toprakla ilgili doğal bir etkendir; II doğaldır. Adım 4: Siyasi istikrar yönetimle ilgili beşerî bir etkendir; III beşerîdir. Sonuç: I ve III. Diğer şıklar: Yalnız I, siyasi istikrarı dışarıda bırakır. Yalnız II, I ve II, II ve III ise doğal bir etken olan alüvyal ovaları beşerî etken sayar.

Bu konuda 75 açıklamalı soru var. Yanlış yaptığın sorular aralıklı tekrar takvimine girer.

Diğer konular

Branşa dön →

Sık sorulan sorular

ÖABT Coğrafya testinde Kıtalar ve Ülkeler Coğrafyası konusundan kaç soru çıkar?

ÖSYM kılavuzundaki yaklaşık ağırlık %20; 50 soruluk testte bu yaklaşık 10 soru demektir.

ÖABT Coğrafya Kıtalar ve Ülkeler Coğrafyası konusunda neler var?

1. Bölge Kavramı ve Bölge Türleri, 2. Bölge Sınırları ve Sınırların Değişimi, 3. Kıtalar, Okyanuslar ve Konumsal Önemin Değişimi, 4. Asya ve Avrupa, 5. Afrika ve Amerika Kıtaları, 6. Okyanusya ve Kutup Bölgeleri, 7. Kültür Bölgeleri ve İlk Medeniyet Havzaları, 8. Türk Dünyası ve Türkiye'nin Kültürel Hinterlandı, 9. Ülkelerin Gelişmişlik Düzeyi ve Ölçütleri, 10. Örnek Ülke İncelemeleri: Tarım, Sanayi, Madencilik ve Enerji, 11. Jeopolitik Konum ve Türkiye'nin Çevre Bölgeleri, 12. Uluslararası Örgütler ve Birliktelikler, 13. Enerji Güzergâhları, Sınıraşan Sular ve Çatışma Bölgeleri.

Giriş yapmadan kısa bir ders oku ve çözümlü 3 soru çöz; giriş yaparsan ilerlemen kaydedilir.