Örnek soru 1
Bir parkta oynayan çocukların, kendi etraflarında hızla dönüp başları dönünce gülerek yere oturdukları, ardından salıncakta olabildiğince yükseğe çıkmaya ve kaydıraktan hızla kaymaya yöneldikleri gözlenmiştir. Çocuklar bu sırada kimin kazandığıyla ilgilenmemekte, kimseyi taklit etmemektedir.
Caillois'nın oyun sınıflamasına göre bu etkinliklerde öne çıkan oyun öğesi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Agon
- B) Alea
- C) Mimicry
- D) Ilinx
- E) Ludus
Çözümü gör
Doğru cevap: D
Caillois'nın sınıflamasında ilinx baş dönmesi ve denge kaybının yarattığı heyecana dayanan öğedir; kendi etrafında dönme, salıncak ve kaydırak tipik örnekleridir. Agon sonucu beceri ve çabanın belirlediği yarışmadır, ama çocuklar kazananla ilgilenmemektedir. Alea şansa, mimicry taklit ve rol almaya dayanır. Ludus ise bir öğe değil, kurallı ve düzenli oyunu gösteren eksenin ucudur; burada kendiliğinden, kuralsız bir oyun vardır.
Örnek soru 2
Bir beden eğitimi öğretmeni, öğrencilerin uzun süredir aynı biçimde oynadıkları bir yakan top oyununa kendiliğinden yeni kurallar eklediklerini gözlemliyor. Oyun çok gürültülü ve kalabalık hâle geldiğinde ise bazı öğrencilerin kenara çekilip daha sakin bir oyuna geçtiğini görüyor.
Öğretmenin gözlemleri aşağıdaki oyun kuramlarından hangisiyle en iyi açıklanır?
- A) Fazla enerji kuramı
- B) Rahatlama (dinlenme) kuramı
- C) Uyarılma arayışı görüşü
- D) Yineleme kuramı
- E) Hazırlık kuramı
Çözümü gör
Doğru cevap: C
Uyarılma arayışı görüşüne göre organizma çok düşük ya da çok yüksek olmayan bir uyarılma düzeyini korumaya çalışır: ortam tekdüzeleşince çocuk oyuna yeni kurallar ekleyerek uyaran yaratır, uyaran aşırı arttığında ise sakin bir etkinliğe yönelir. Gözlemdeki iki yönlü davranış bunu gösterir. Rahatlama kuramı sakin oyuna geçişi zihinsel yorgunluğu gidermekle açıklar ama tekdüze oyuna kural eklemeyi açıklamaz; fazla enerji kuramı enerjinin boşaltılmasını, yineleme kuramı türün geçmişini yeniden yaşamayı, hazırlık kuramı yetişkin yaşamına alıştırmayı öne çıkarır.
Bu konuda 50 açıklamalı soru var. Yanlış yaptığın sorular aralıklı tekrar takvimine girer.