KPSS · 2026-11-05
KPSS coğrafya konuları
KPSS'deki coğrafya, dünya coğrafyası değil Türkiye Coğrafyası'dır. ÖSYM'nin 2026 KPSS Lisans Kılavuzu'na göre bu ders Genel Kültür testinin yaklaşık %30'unu oluşturuyor ve tarihten sonra en ağır ikinci ders. Bu yazıda kılavuzdaki üç alt konuyu, ağırlıklarını ve bunlara dayanan bir çalışma sırasını anlatıyoruz.
Coğrafya, Genel Kültür'ün neresinde?
Genel Kültür testi 60 sorudan oluşuyor ve Genel Yetenek ile aynı oturumda yapılıyor; iki test için toplam süre 130 dakika. Kılavuzun Tablo-1'ine göre ders ağırlıkları şöyle:
| Ders | Ağırlık | Yaklaşık soru |
|---|---|---|
| Tarih | %45 | 27 |
| Türkiye Coğrafyası | %30 | 18 |
| Temel Yurttaşlık Bilgisi | %15 | 9 |
| Güncel konular | %10 | 6 |
"Yaklaşık soru", yüzdelerin 60 soruya uygulanmasıyla bizim hesapladığımız değerdir; kılavuz kesin soru sayısı vermez.
Coğrafyanın alt konuları ve ağırlıkları
| Alt konu | Ağırlık | Yaklaşık soru |
|---|---|---|
| Türkiye'nin ekonomik özellikleri | %13 | 8 |
| Türkiye'nin fiziki özellikleri | %12 | 7 |
| Türkiye'nin beşerî özellikleri | %5 | 3 |
| Toplam | %30 | 18 |
Yüzdeler 60'a uygulandığında ekonomik coğrafya 7,8, fiziki coğrafya 7,2, beşerî coğrafya 3 soruya denk geliyor. Tabloda bunları en yakın tam sayıya yuvarladık; gerçek sınavda bir soru oynayabilir.
Buradan çıkan sonuç: ekonomik ve fiziki coğrafya neredeyse eşit ağırlıkta ve ikisi birlikte coğrafya sorularının yaklaşık beşte dördünü oluşturuyor. Beşerî coğrafya ise %5 ile daha küçük bir pay taşıyor.
Alt konuları tanıyalım
Türkiye'nin fiziki özellikleri
Türkiye'nin konumu, yer şekilleri, iklimi, akarsuları, gölleri, toprak ve bitki örtüsü bu başlığın içinde. Ekonomik coğrafyanın temelini oluşturduğu için önce bu konuyu bitirmek mantıklı: bir bölgede neden belirli bir tarım ürünü yetiştiğini anlamak, o bölgenin iklimini ve yer şeklini bilmeyi gerektirir. Bölümleri Türkiye'nin fiziki özellikleri sayfamızda görebilirsin.
Türkiye'nin ekonomik özellikleri
Tarım, hayvancılık, madenler ve enerji kaynakları, sanayi, ulaşım, ticaret ve turizm bu konunun ana başlıkları. Coğrafyanın en ağır alt konusu olduğu için en çok zamanı buraya ayırman gerekir. Ayrıntılar için Türkiye'nin ekonomik özellikleri sayfamıza bakabilirsin.
Türkiye'nin beşerî özellikleri
Nüfus, nüfusun dağılışı ve özellikleri, göçler ve yerleşme bu başlığın kapsamında. Kavram ayrımları (örneğin doğal artış ile nüfus artış hızı) sorularda belirleyici olabilir. Bölümleri Türkiye'nin beşerî özellikleri sayfamızda bulabilirsin.
Önerilen çalışma sırası
Aşağıdaki sıra kılavuzdaki ağırlıklara ve konuların birbirine bağlılığına göre hazırladığımız bir öneridir.
| Sıra | Konu | Neden bu sırada? |
|---|---|---|
| 1 | Fiziki özellikler | %12; ekonomik coğrafyanın "neden" sorularının cevabı burada |
| 2 | Ekonomik özellikler | %13 ile en ağır alt konu; fiziki temelin üzerine kurulur |
| 3 | Beşerî özellikler | %5; nüfus ve yerleşme, ekonomik faaliyetlerle birlikte anlam kazanır |
| 4 | Karma tekrar | Bölge bölge düşünerek üç konuyu birleştir |
Ekonomik coğrafya en ağır konu olsa da fizikiden başlamanı öneriyoruz. Fiziki temel olmadan ekonomik coğrafya ezbere dönüşür; temel oturduğunda ise ürün, maden ve sanayi dağılımları mantık üzerinden hatırlanır.
Coğrafya çalışırken işe yarayan yöntemler
- Haritayla çalış. Coğrafya sorularının önemli bir kısmı yer bilgisine dayanır. Okuduğun her konuyu boş bir Türkiye haritası üzerinde işaretlemek kalıcılığı artırır. Sınavım Var'daki etkileşimli harita bu iş için hazırlandı.
- Sebep-sonuç kur. "Bu ürün neden burada yetişiyor, bu şehir neden burada kurulmuş?" sorularını sor. Cevap çoğu zaman iklim, yer şekli ya da ulaşımdır.
- Bölgeleri karşılaştır. İki bölgeyi iklim, tarım ve sanayi açısından yan yana koymak, karıştırılan bilgileri ayırır.
- Sayısal bilgileri dikkatli kullan. Üretim sıralamaları ve istatistikler zamanla değişebilir. Bu tür bilgileri güncel resmî kaynaklardan kontrol et.
- Konu biter bitmez soru çöz. Özellikle harita ve tablo yorumlu sorularla pratik yap.
MEB-AGS'ye de hazırlanıyorsan
MEB-AGS'de de bir Türkiye Coğrafyası alt testi var. Kılavuza göre bu test AGS'nin yaklaşık %7,5'ini, yani 80 sorudan 6'sını oluşturuyor. Ayrıntılar için MEB-AGS sayfamıza bakabilirsin.
Tüm coğrafya konularını, anlatımları ve soruları KPSS Coğrafya sayfamızda bulabilirsin. Genel Kültür'ün tamamı için KPSS GY-GK hazırlık rehberimize göz atabilirsin.
Sık sorulan sorular
KPSS'de coğrafyadan kaç soru çıkar?
Kılavuzda Türkiye Coğrafyası'nın Genel Kültür içindeki yaklaşık ağırlığı %30. 60 soruya uygulandığında yaklaşık 18 soru ediyor; bu bizim hesaplamamızdır.
KPSS coğrafyada en önemli konu hangisi?
Ağırlığa göre ekonomik özellikler (%13) ve fiziki özellikler (%12) neredeyse eşit; beşerî özellikler %5.
KPSS'de dünya coğrafyası var mı?
Kılavuzdaki ders adı Türkiye Coğrafyası ve alt konular Türkiye'nin fiziki, beşerî ve ekonomik özellikleri.
*Kaynak: ÖSYM 2026-KPSS Lisans Kılavuzu (s.19 ve Tablo-1); ÖSYM 2026-MEB-AGS Kılavuzu (Tablo-1) (erişim: 05.11.2026).*